CPF và CNPJ của Brazil: chữ số kiểm tra và CNPJ chữ và số
Ở Brazil, hầu như mọi giao dịch mua bán, hợp đồng hay hóa đơn đều cần CPF, mã số thuế của cá nhân, hoặc CNPJ, mã số của doanh nghiệp và các pháp nhân khác. Cả hai đều kết thúc bằng hai chữ số kiểm tra tính theo quy tắc modulo 11 của Cục Thuế Liên bang Brazil (Receita Federal). Từ tháng 7/2026, CNPJ mới còn có thể chứa chữ cái. Hướng dẫn này giải thích cấu trúc của hai loại số, cách tính chữ số kiểm tra với chính ví dụ của Cục Thuế và ý nghĩa của CNPJ chữ và số đối với phần mềm.
Tóm tắt các loại số
| Số | Dành cho | Định dạng | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| CPF (Cadastro de Pessoas Físicas) | Cá nhân | 11 chữ số: 000.000.000-00 | 280.012.389-38 |
| CNPJ dạng số | Doanh nghiệp và pháp nhân khác | 14 chữ số: 00.000.000/0000-00 | 18.781.203/0001-28 |
| CNPJ chữ và số | Đăng ký mới từ tháng 7/2026 | 12 ký tự 0–9 hoặc A–Z, rồi 2 chữ số | 12.ABC.345/01DE-35 |
Cả ba ví dụ đều lấy từ tài liệu của Cục Thuế Liên bang Brazil: CPF và CNPJ dạng số từ sổ tay định dạng e-Financeira, CNPJ chữ và số từ hướng dẫn tính chữ số kiểm tra.
Cấu trúc của CPF
CPF có 11 chữ số. Chữ số thứ 9 là vùng thuế (Região Fiscal) của địa chỉ khai khi đăng ký lần đầu, hai chữ số cuối là chữ số kiểm tra. Cục Thuế liệt kê các vùng: 1 DF, GO, MT, MS, TO; 2 PA, AM, AC, AP, RO, RR; 3 CE, MA, PI; 4 PE, RN, PB, AL; 5 BA, SE; 6 MG; 7 RJ, ES; 8 SP; 9 PR, SC; 0 RS. Vùng này không đổi khi người đó chuyển nhà, nên không cho biết họ đang sống ở đâu.
Chữ số kiểm tra của CPF
- Nhân chín chữ số đầu lần lượt với 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3 và 2 rồi cộng lại.
- Chia tổng cho 11. Nếu số dư là 0 hoặc 1 thì chữ số kiểm tra thứ nhất là 0; nếu không thì bằng 11 trừ số dư.
- Với chữ số thứ hai, lấy mười chữ số đầu (gồm cả chữ số vừa tính), nhân với 11, 10, … 2 và áp dụng cùng quy tắc.
Ví dụ: với 280.012.389, 2×10 + 8×9 + 0×8 + 0×7 + 1×6 + 2×5 + 3×4 + 8×3 + 9×2 = 162. 162 = 14 × 11 + 8, nên chữ số thứ nhất là 11 − 8 = 3. Tiếp theo 2×11 + 8×10 + 0×9 + 0×8 + 1×7 + 2×6 + 3×5 + 8×4 + 9×3 + 3×2 = 201 = 18 × 11 + 3, nên chữ số thứ hai là 11 − 3 = 8. Kết quả: 280.012.389-38.
Sổ tay của Cục Thuế mô tả cùng quy tắc theo cách khác: trọng số 9, 8, … 1, 0 tính từ chữ số cuối, và số dư 10 được tính là 0. Hai cách luôn cho cùng kết quả.
Cấu trúc của CNPJ
CNPJ có 14 vị trí, viết AA.AAA.AAA/AAAA-DV: phần gốc (raiz) 8 ký tự xác định pháp nhân, số thứ tự (ordem) 4 ký tự xác định cơ sở, và hai chữ số kiểm tra. Trước đây mọi vị trí đều là chữ số. Theo Cục Thuế, từ tháng 7/2026 CNPJ chữ và số chỉ được cấp cho đăng ký mới: phần gốc và số thứ tự có thể chứa chữ cái hoa A–Z, còn chữ số kiểm tra vẫn là số. Các CNPJ đã có giữ nguyên số.
Chữ số kiểm tra của CNPJ, có hoặc không có chữ cái
- Gán cho mỗi ký tự trong 12 ký tự đầu giá trị mã ASCII trừ 48. Chữ số giữ nguyên giá trị (0–9); A = 17, B = 18 … Z = 42.
- Đặt trọng số 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 từ phải sang trái, sau 9 bắt đầu lại từ 2: 12 ký tự nhận 5, 4, 3, 2, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2.
- Nhân, cộng rồi chia cho 11. Số dư 0 hoặc 1 cho 0; nếu không thì chữ số bằng 11 trừ số dư.
- Lặp lại với 13 ký tự (12 ký tự và chữ số kiểm tra thứ nhất) để có chữ số thứ hai.
Ví dụ: với 12.ABC.345/01DE, các giá trị là 1, 2, 17, 18, 19, 3, 4, 5, 0, 1, 20, 21. Các tích 5, 8, 51, 36, 171, 24, 28, 30, 0, 4, 60 và 42 cộng lại được 459 = 41 × 11 + 8, nên chữ số thứ nhất là 11 − 8 = 3. Lần tính thứ hai cho 5, số đầy đủ là 12.ABC.345/01DE-35. Vì chữ số giữ nguyên giá trị, CNPJ dạng số như 18.781.203/0001-28 vẫn cho kết quả như trước.
Phần mềm cần thay đổi gì
- Lưu CNPJ dạng chuỗi. Cột kiểu số không chứa được chữ cái và làm mất số 0 ở đầu. Trường văn bản 14 ký tự chứa được cả hai dạng.
- Chỉ cho phép chữ cái ở 12 vị trí đầu. Sau khi bỏ dấu chấm, gạch chéo và gạch nối, dạng hợp lệ là 12 ký tự 0–9 hoặc A–Z và 2 chữ số.
- Chuẩn hóa chữ hoa. Cục Thuế dùng chữ hoa; đổi đầu vào sang chữ hoa trước khi kiểm tra giúp tránh báo lỗi sai.
- Rà soát mặt nạ nhập và bộ kiểm tra. Mặt nạ nhập, biểu thức chính quy và thư viện giả định 14 chữ số sẽ từ chối số mới.
- CPF giữ nguyên. Thay đổi chỉ áp dụng cho CNPJ; CPF vẫn chỉ có số.
Kết quả đúng không chứng minh điều gì
- Việc đăng ký. Khoảng một trong một trăm số ngẫu nhiên khớp cả hai chữ số kiểm tra. CPF hay CNPJ đã đăng ký chưa và tình trạng (situação cadastral) chỉ tra được tại Cục Thuế.
- Đúng người, đúng doanh nghiệp. Một số thật chép của người khác vẫn qua mọi phép kiểm tra.
- Chữ số lặp lại. 111.111.111-11 và các số tương tự đúng về mặt tính toán nhưng thường dùng làm số giả; công cụ sẽ cảnh báo.
Câu hỏi thường gặp
CNPJ đã có có thay đổi vào năm 2026 không?
Không. Theo Cục Thuế, từ tháng 7/2026 CNPJ chữ và số chỉ cấp cho đăng ký mới, các số đã có không thay đổi.
Chữ số kiểm tra của CNPJ có thể là chữ cái không?
Không. Hai chữ số kiểm tra luôn là chữ số; chữ cái chỉ xuất hiện ở phần gốc và số thứ tự.
CPF có chuyển sang dạng chữ và số không?
Không. Thay đổi do Cục Thuế công bố chỉ liên quan đến CNPJ.
Công cụ có cho biết số thuộc về ai không?
Không. Công cụ chỉ tính chữ số kiểm tra trong trình duyệt và không tra cứu sổ đăng ký nào.
Nguồn
Nguồn: Receita Federal: folheto «Cadastros – CPF e CNPJ» · Ngày kiểm tra:
Nguồn: Receita Federal: Cálculo do DV do CNPJ Alfanumérico · Ngày kiểm tra:
Nguồn: Receita Federal / Serpro: Cálculo dos dígitos verificadores de CNPJ alfanumérico · Ngày kiểm tra:
Nguồn: Receita Federal: CNPJ alfanumérico – Perguntas e respostas · Ngày kiểm tra:
Nguồn: Receita Federal: CNPJ Alfanumérico · Ngày kiểm tra: