IBAN yapısı: ülke biçimleri ve MOD 97 kontrol basamakları

IBAN'ın bölümleri

1. Ülke kodu: ISO 3166'ya göre iki harf, örneğin TR, DE ya da AZ.
2. Kontrol basamakları: IBAN'ın tamamı üzerinden ISO 7064 MOD 97-10 ile hesaplanan iki rakam.
3. BBAN (Basic Bank Account Number): ulusal hesap numarası; genellikle banka kodunu, bazen şube kodunu ve ulusal kontrol basamaklarını içerir.

Standart ISO 13616'dır, kayıt kuruluşu SWIFT'tir: her ülke IBAN'ının uzunluğunu ve yapısını bildirir, SWIFT de bunları IBAN Sicili'nde yayımlar. 103. sürüm (Eylül 2026) 89 ülkeyi listeler; LeedyBox doğrulama aracındaki biçimler buradan alınmıştır.

TR IBAN ve diğer ülkeler

TCMB IBAN Tebliği'ne göre Türkiye'de IBAN 26 karakterdir:

Tebliğ ayrıca IBAN'da “İ, Ç, Ğ, Ö, Ş, Ü” harflerinin ve küçük harflerin bulunmayacağını belirtir. Bazı başka ülkeler:

Sicilin gösteriminde n rakam, a büyük harf, c harf ya da rakamdır; uzunluktan sonraki ! sabit uzunluk demektir. Araçtaki ülke listesi 89 ülkenin biçimini ve örneğini gösterir.

Kontrol basamaklarını adım adım doğrulama

TCMB IBAN Tebliği MOD 97-10 denetimini TR47 0000 1001 0000 0350 9300 01 örneğiyle açıklar:

1. Boşlukları silin ve ilk dört karakteri (TR47) sona taşıyın: TR470000100100000350930001, 0000100100000350930001TR47 olur.
2. Her harfi iki rakamla değiştirin: A = 10, B = 11 … Z = 35. T = 29 ve R = 27 olduğundan 0000100100000350930001292747 elde edilir.
3. Bu sayıyı 97'ye bölün. Geçerli bir IBAN'da kalan 1'dir.

Sayı 28 basamaklıdır; olağan tamsayı ve ondalık türleri için fazla uzundur. Tebliğ hesabın parça parça nasıl yapılacağını da gösterir: ilk dokuz rakam, 000010010, 97'ye bölününce 19 kalır; 19'u sonraki rakamların önüne koyunca 19000035093'ten 43 kalır; son olarak 430001292747'den 1 kalır. Kalan taşındığı sürece parça uzunluğu önemli değildir; bir program karakter karakter de ilerleyebilir.

Yeni kontrol basamağı hesaplama

1. BBAN'ı, ardından ülke kodunu ve 00'ı yazın: sicildeki Türkiye örneği için 0006100519786457841326 + TR + 00.
2. Harfleri değiştirin (T = 29, R = 27): 0006100519786457841326292700.
3. 97'ye bölümden kalanı (burada 65) 98'den çıkarın: 98 − 65 = 33. 10'dan küçük sonuçların önüne 0 eklenir.

IBAN TR33 0006 1005 1978 6457 8413 26 olur. IBAN'ı müşteriye banka verir; geliştiriciler bu hesaba daha çok test verisi üretirken ihtiyaç duyar, araç da test IBAN'larını rastgele BBAN'lardan böyle üretir.

Denetim neyi yakalar, neyi yakalamaz

• Her zaman: tek bir yanlış rakamı ve yan yana iki rakamın yer değiştirmesini. 97, bu hataların yaratabileceği her farktan büyük bir asal sayı olduğu için kalan mutlaka değişir.
• Biçimle: yanlış uzunluğu ya da ülkenin rakam beklediği yerdeki harfi. Bu yüzden araç önce sicildeki biçimi denetler.
• Denetlenmez: BBAN içindeki ulusal kontrol basamakları, örneğin İspanya'nınkiler ya da İtalya'nın CIN harfi. MOD 97'den geçen bir IBAN'ı banka yine de reddedebilir.
• Numaradan anlaşılamaz: hesabın var olup olmadığı, açık olup olmadığı, ödeme alıp alamayacağı ve beklediğiniz kişiye ait olup olmadığı.

IBAN nasıl yazılır

TCMB Tebliği'ne göre yazılı belgelerde IBAN soldan başlayarak dörderli gruplar hâlinde, aralarında boşlukla yazılır; son grup daha kısa olabilir. Elektronik ortamda boşluk kullanılmaz. İki biçim de aynı IBAN'dır; bir form ikisini de kabul edip birini kaydetmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

Kaynak: SWIFT: IBAN Registry, Release 103 (September 2026) · Son kontrol: 11 Ekim 2026

Kaynak: Central Bank of the Republic of Türkiye: Communiqué on the International Bank Account Number (No. 2008/6) · Son kontrol: 11 Ekim 2026

Kaynak: Central Bank of the UAE: IBAN · Son kontrol: 11 Ekim 2026