Yüzde hesaplama nasıl yapılır
Yüzde sorularının neredeyse hepsi beş hesaptan biridir. Önemli olan hangi sayının taban, yani %100 olduğunu bilmektir. Aşağıda her durum bir örnekle ve en sık yapılan hatalarla birlikte anlatılıyor.
Beş hesap
"Yüzde" "yüzde bir pay" demektir: %15, 0,15'tir. Bütün hesaplar tek bir ilişkiden çıkar: pay = taban × yüzde ÷ 100.
| Soru | Formül | Örnek |
|---|---|---|
| Y'nin %X'i kaçtır? | Y × X ÷ 100 | 80'in %15'i = 12 |
| A, B'nin yüzde kaçıdır? | A ÷ B × 100 | 12, 80'in %15'i |
| A'dan B'ye yüzde kaç değişti? | (B − A) ÷ A × 100 | 80 → 100 = +%25 |
| Y'ye %X ekle veya çıkar | Y × (1 ± X ÷ 100) | 80 − %25 = 60 |
| %X değişimden önce kaçtı? | sonuç ÷ (1 ± X ÷ 100) | %25 indirimli 60 → 80 |
Yüzde hesaplama aracında her durum için bir kart vardır; hesap tam kesirlerle yapılır, yalnızca ekrandaki sonuç yuvarlanır.
Değişim başlangıç değerine bölünür
Bir fiyat 80'den 100'e çıkarsa 20 artmıştır; bu 80'in %25'idir. Sonra 100'den 80'e düşerse yine 20 düşer, ama bu kez 100'ün %20'sidir. Bu yüzden aynı tutarda artış ve düşüş farklı yüzdelerdir. Sıfırdan başlayan bir değişimin yüzdesi hesaplanamaz, çünkü sıfıra bölmek gerekir.
İndirim ve eski fiyat
%25 indirim fiyatın %75'ini bırakır: 80 TL × 0,75 = 60 TL. Hata genelde tersini hesaplarken yapılır: %25 indirimle 60 TL olan bir ürüne 60'ın %25'ini eklemek 75 TL verir; bu yanlıştır, çünkü %25 eski fiyattan düşülmüştü. Doğrusu bölmektir: 60 ÷ 0,75 = 80 TL.
KDV'de de aynısı geçerli: %20 KDV dahil 120 TL'nin KDV hariç tutarı 120 ÷ 1,2 = 100 TL'dir. Ayrıntılar için KDV hesaplama rehberine bakın.
Art arda iki değişim
Art arda gelen yüzdeler çarpılır. 100'e %10 eklenince 110, 110'dan %10 çıkınca 99 olur. Önce %20, sonra %10 indirim 100 × 0,8 × 0,9 = 72 eder; toplam indirim %30 değil %28'dir.
Yüzde ve yüzde puan
Faiz oranı %40'tan %45'e çıkarsa 5 yüzde puan artmıştır; eski orana göre ise %12,5 artmıştır. Haberlerde ve bankalarda genellikle yüzde puan kullanılır.
Sık sorulan sorular
Bir sayının diğerine göre yüzdesi nasıl bulunur?
Parçayı bütüne bölüp 100 ile çarpın: 24 sorudan 18 doğru, 18 ÷ 24 × 100 = %75 eder.
%20 zam ve ardından %20 indirim fiyatı eski haline getirir mi?
Hayır: 100 önce 120, sonra 96 olur; yani %4 daha düşüktür, çünkü ikinci %20 120 üzerinden hesaplanır.