Tay Budist takvimi ve miladi yıllar
Tay belgeleri yılı Budist takvimine göre yazar: พ.ศ. 2569, 2026’dır. 543 eklemek ya da çıkarmak 1941’den itibaren her tarih için doğrudur; ancak daha önceki bazı tarihler için doğru değildir, çünkü Tay yılı eskiden 1 Nisan’da başlardı. Bu rehber kuralı ve yalnızca dokuz ay süren yılı açıklar.
İki yıl sayımı
Tayland resmî tarihleri Budist takvimiyle, yani พุทธศักราช (kısaca พ.ศ., B.E.) ile yazar. Miladi yıl sayımı คริสต์ศักราช (ค.ศ.) olarak geçer. Ay ve günler aynıdır: 11 Ekim 2026 Tayca 11 ตุลาคม 2569 diye yazılır. Yalnızca yıl numarası farklıdır.
1 Ocak 1941’den bu yana Tay yılı ile miladi yıl aynı gün başladığından kural basittir:
- B.E. = M.S. + 543; örneğin 2026 + 543 = 2569.
- M.S. = B.E. − 543; örneğin 2500 − 543 = 1957.
Tay yılı ne zaman başlıyordu
Tayland Ulusal Kütüphanesi’ne göre Tay yılbaşı, Rattanakosin döneminin 108. yılına (B.E. 2432, 1889) kadar ay takvimine göre belirlenirdi; o yıl beşinci kamerî ayın ilk günü tam 1 Nisan’a denk gelince Kral Chulalongkorn 1 Nisan’ı yılbaşı ilan etti. 2484 yılından itibaren Mareşal Plaek Phibunsongkhram hükûmeti, uluslararası takvime uymak için yılbaşını 1 Ocak’a aldı.
| Miladi tarihler | Budist yılı | B.E. − M.S. |
|---|---|---|
| 1 Nisan – 31 Aralık 1889 | 2432 | 543 |
| 1 Ocak – 31 Mart 1890 | 2432 | 542 |
| 1 Nisan – 31 Aralık 1939 | 2482 | 543 |
| 1 Ocak – 31 Mart 1940 | 2482 | 542 |
| 1 Nisan – 31 Aralık 1940 | 2483 | 543 |
| 1 Ocak – 31 Aralık 1941 | 2484 | 543 |
2432’den 2482’ye kadar her Budist yılı 1 Nisan’dan 31 Mart’a sürüyordu. Ocak, şubat ve mart ayları bir sonraki miladi yıla düştüğünden bu aylarda fark yalnızca 542’dir: 15 Ocak 1939, 2482 değil 2481 yılındaydı.
Dokuz aylık yıl
Yılbaşını hiçbir yıl numarasını atlamadan taşımak için 2483 yılı her zamanki gibi 1 Nisan 1940’ta başladı ama 31 Aralık 1940’ta sona erdi; 2484 yılı ise 1 Ocak 1941’de başladı. Tayland Güzel Sanatlar Dairesi ve Ulusal Kütüphane, 2483’ü yalnızca dokuz aylık bir yıl olarak tanımlar.
Dolayısıyla 2483 yılının ocak, şubat ve mart ayları yoktu. 1 กุมภาพันธ์ 2483 gibi yazılmış bir tarih ya hatalıdır ya da sonradan yeni usulle hesaplanmıştır; dönüştürücü bunu var olmamış bir tarih olarak bildirir.
Eski belgelerdeki tarihleri okumak
- Nisan–aralık arasındaki bir tarih için bugün olduğu gibi 543 ekleyin ya da çıkarın.
- 1941 öncesi ocak–mart arasındaki bir tarih için 542 kullanın: 10 Şubat 1938’de doğan biri o dönemin belgelerine 2480 yılı olarak kaydedildi. Bu tarihi sonradan 543 ekleyerek çeviren biri 2481 bulur; yani bir yıl fazla.
- Birçok tarih kütüphanesi ve elektronik tablo, Budist yılını her tarihe 543 ekleyerek bulur. 1941 öncesi ocak–mart için sonuçları dönemin belgeleriyle örtüşmez.
- Tay belgelerinde bazen Tay rakamları kullanılır: ๒๕๖๙, 2569’dur.
Rattanakosin dönemi ve diğer sayımlar
Budist takvimi yaygınlaşmadan önce resmî belgelerde Bangkok’un kuruluşundan itibaren sayılan Rattanakosin dönemi, รัตนโกสินทรศก (ร.ศ.), de kullanılırdı: Ulusal Kütüphane bu dönemin 108. yılını B.E. 2432 olarak verir. Daha eski metinlerde ay takvimiyle birlikte kullanılan Chula Sakarat dönemi (จ.ศ.) geçebilir. Dönüştürücü yalnızca B.E. ve miladi yılı işler.
Sık sorulan sorular
2569 Budist yılı hangi yıl?
2026’dır. 1 Ocak 2026’da başladı ve 31 Aralık 2026’da biter.
Bazı siteler neden farkın her zaman 543 olduğunu söylüyor?
1941’den bu yana her tarih ve öncesindeki nisan–aralık ayları için fark gerçekten 543’tür. Yalnızca 1890–1940 yıllarının ocak–mart ayları 542 farklıdır; bu da daha çok o döneme ait doğum tarihlerini ve belgeleri etkiler.
Bugün Tay yılbaşı ne zaman?
Resmî yıl 1 Ocak’ta başlar. Nisandaki geleneksel yılbaşı bayramı Songkran hâlâ kutlanır, ancak yıl numarasını değiştirmez.
Tayland miladi takvimin ay ve günlerini mi kullanıyor?
Evet. Tayland Gregoryen ay ve günleri kullanır; yalnızca yıl Budist takvimine göre sayılır.
Kaynaklar
Kaynak: หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร: ศุภฤกษ์เบิกชัย สวัสดีปีใหม่ · Son kontrol:
Kaynak: กรมศิลปากร: ขาลนักษัตร · Son kontrol: